Σε εφαρμογή περνά από τη Δευτέρα 12 Ιανουαρίου το σχέδιο αναδιάρθρωσης του δικτύου των ΕΛΤΑ, με δεκάδες καταστήματα στην περιφέρεια να οδηγούνται σε αναστολή ή οριστικό κλείσιμο. Πίσω από τον τεχνοκρατικό όρο «εξορθολογισμός», αυτό που στην πράξη αποτυπώνεται είναι η περαιτέρω υποχώρηση του κράτους από τις τοπικές κοινωνίες και η αντικατάσταση δημόσιων ταχυδρομικών υπηρεσιών από πρόχειρες λύσεις χαμηλού κόστους.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, τα πρώτα καταστήματα που βάζουν λουκέτο είναι αυτά σε Σοφάδες Καρδίτσας, Αρχάνες Ηρακλείου και Αλεξάνδρεια Ημαθίας. Πρόκειται για περιοχές όπου τα ΕΛΤΑ δεν λειτουργούσαν απλώς ως ταχυδρομεία, αλλά ως βασικός πυλώνας εξυπηρέτησης πολιτών, ιδιαίτερα ηλικιωμένων και ανθρώπων χωρίς ψηφιακή πρόσβαση.
Από τα 158 καταστήματα που τέθηκαν υπό αξιολόγηση, μόλις 17 θα συνεχίσουν να λειτουργούν κανονικά, με το επιχείρημα ότι καλύπτουν κρίσιμες ανάγκες τραπεζικών συναλλαγών. Αντίθετα, 28 καταστήματα οδηγούνται σε οριστική διακοπή, επειδή υπάρχει κοντά σημείο ΕΛΤΑ Courier, μια σύγκριση που αγνοεί πλήρως τη διαφορετική φύση και τον κοινωνικό ρόλο των δύο δομών. Για περίπου 115 καταστήματα επιλέγεται ένα ενδιάμεσο μοντέλο παύσης λειτουργίας, υπό την προϋπόθεση ότι θα βρεθεί ταχυδρομικός πράκτορας.
Το νέο μοντέλο προβλέπει την παροχή βασικών υπηρεσιών μέσω ιδιωτών πρακτόρων, σε χώρους όπως μίνι μάρκετ, καφετέριες και βιβλιοπωλεία. Με ειδική σήμανση, οι χώροι αυτοί θα αναλαμβάνουν περιορισμένες συναλλαγές, όπως πληρωμές λογαριασμών και καταβολή συντάξεων. Εκτός πλαισίου μένουν οι πιο σύνθετες χρηματοοικονομικές και τραπεζικές υπηρεσίες, μεταφέροντας ουσιαστικά το βάρος στους πολίτες να μετακινηθούν σε μεγαλύτερα αστικά κέντρα.
Η εικόνα αυτή προκαλεί εύλογα ερωτήματα. Είναι αυτή η «ισότιμη πρόσβαση» που διακηρύσσει η κυβέρνηση για τους κατοίκους της περιφέρειας; Πώς θα εξυπηρετηθούν άνθρωποι με κινητικά προβλήματα, ηλικιωμένοι ή κάτοικοι απομακρυσμένων περιοχών, όταν το κοντινότερο πλήρες κατάστημα ΕΛΤΑ απέχει δεκάδες χιλιόμετρα;
Στο κάδρο μπαίνει και η συνεργασία με την Alpha Bank, η οποία παρουσιάζεται ως σωσίβιο για ορισμένα καταστήματα. Περίπου 150 σημεία σε όλη τη χώρα ενδέχεται να διατηρηθούν λόγω παροχής βασικών τραπεζικών υπηρεσιών, ωστόσο και αυτή η συνεργασία βρίσκεται σε μεταβατικό στάδιο. Σε ορισμένα καταστήματα έχει ήδη τοποθετηθεί προσωπικό της τράπεζας για «πιλοτική» αξιολόγηση, γεγονός που ενισχύει την αίσθηση ότι το δημόσιο ταχυδρομείο μετατρέπεται σταδιακά σε υποδομή εξυπηρέτησης ιδιωτικών συμφερόντων.
Το ερώτημα παραμένει αμείλικτο. Πρόκειται για εξυγίανση ή για μια ακόμη συρρίκνωση δημόσιων υπηρεσιών με το κόστος να μετακυλίεται στις τοπικές κοινωνίες; Γιατί, όταν το κράτος αποσύρεται από την περιφέρεια, το κενό δεν καλύπτεται ποτέ ισότιμα. Και σε αυτή την περίπτωση, πίσω από τα «λουκέτα» δεν βρίσκονται απλώς κτίρια, αλλά άνθρωποι που βλέπουν την καθημερινότητά τους να γίνεται ακόμη πιο δύσκολη.
