Η αντιπυρική περίοδος του 2025 ξεκίνησε με ενισχυμένη κρατική χρηματοδότηση και αυξημένη ανησυχία. Παρά την πρόοδο σε επιμέρους ζητήματα, οι Δήμοι της Δυτικής Θεσσαλονίκης εξακολουθούν να παρουσιάζουν σοβαρά ελλείμματα στην οργάνωση και εφαρμογή ολοκληρωμένων δράσεων πυροπροστασίας και πρόληψης. Τα κονδύλια υπάρχουν, οι κίνδυνοι είναι γνωστοί, αλλά η πραγματικότητα δείχνει ότι απαιτείται μια γενναία ανασύνταξη των τοπικών μηχανισμών και μια ενεργή συμμετοχή της κοινωνίας.
Η φετινή επιχορήγηση για την πυροπροστασία των δήμων από το Υπουργείο Εσωτερικών φτάνει τα 40 εκατ. ευρώ — ποσό αυξημένο κατά 28,6% σε σχέση με το 2024. Από αυτά, 37,75 εκατ. ευρώ διατίθενται απευθείας στους δήμους και 2,25 εκατ. ευρώ μέσω των Συνδέσμων Δήμων. Πρόκειται για πόρους που πρέπει να αξιοποιηθούν άμεσα για καθαρισμούς βλάστησης, συντήρηση δασικών δρόμων, αγορά εξοπλισμού και ενίσχυση των τοπικών εθελοντικών ομάδων πυροπροστασίας. Όμως η διαχείριση αυτών των κονδυλίων απαιτεί σχέδιο, διαφάνεια και αποτελεσματικότητα. Και εδώ αρχίζουν τα ερωτήματα.
Σε πολλούς δήμους της δυτικής πλευράς της πόλης —όπως Παύλου Μελά, Κορδελιού-Ευόσμου, Αμπελοκήπων-Μενεμένης, Νεάπολης-Συκεών και Ωραιοκάστρου— παραμένουν ζητήματα στην εφαρμογή του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου πυροπροστασίας. Σύμφωνα με το ΦΕΚ 3475Δ/2023, οι ιδιοκτήτες οικοπέδων είναι υποχρεωμένοι να καθαρίζουν τις ιδιοκτησίες τους από ξερά χόρτα και εύφλεκτα υλικά, ειδικά όταν συνορεύουν με δασικές ή ημι-αστικές περιοχές. Οι Δήμοι, όμως, οφείλουν να ελέγχουν και να επιβάλλουν πρόστιμα όπου δεν τηρείται η υποχρέωση αυτή. Στην πράξη, οι έλεγχοι είναι αποσπασματικοί ή και ανύπαρκτοι, ενώ η διοικητική αδράνεια δημιουργεί κενά ασφαλείας.
Παράλληλα, οι δήμοι καλούνται να προχωρήσουν σε προσλήψεις εποχικού προσωπικού πυροπροστασίας. Ο Δήμος Ωραιοκάστρου είναι από τους ελάχιστους στη Δυτική Θεσσαλονίκη που συμμετέχουν ενεργά σε αυτό το πρόγραμμα με 8 νέες προσλήψεις. Πρόκειται για οδηγούς, χειριστές μηχανημάτων και εργάτες καθαριότητας, απαραίτητους για την αντιμετώπιση του κινδύνου πυρκαγιών. Ωστόσο, χωρίς μόνιμο εξειδικευμένο προσωπικό και χωρίς κεντρικό σχεδιασμό για την αξιοποίησή τους, αυτές οι προσλήψεις δύσκολα θα φέρουν διατηρήσιμο αποτέλεσμα.
Ένα θετικό βήμα αποτέλεσε η πρόσφατη άσκηση πυροπροστασίας στο πρώην στρατόπεδο Κόδρα, σε συνεργασία με το Τμήμα Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Αν και σημαντική, τέτοιου τύπου άσκηση θα έπρεπε να αποτελεί θεσμοθετημένη ετήσια πρακτική σε κάθε δήμο της περιοχής, και όχι μεμονωμένο γεγονός. Αντίστοιχες δράσεις σε συνεργασία με την Πολεμική Αεροπορία και την Αερολέσχη Θεσσαλονίκης έχουν ήδη δείξει αποτελέσματα στον Δήμο Λαγκαδά και θα μπορούσαν να εφαρμοστούν και στους γειτονικούς ΟΤΑ.
Η μεγάλη πρόκληση, όμως, παραμένει η απουσία συντονισμένης ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών. Οι τηλεφωνικές γραμμές έκτακτης ανάγκης (199, 112) λειτουργούν μεν, αλλά δεν συνοδεύονται από καμπάνιες πρόληψης σε επίπεδο γειτονιάς. Οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν πώς να προστατεύσουν τις ιδιοκτησίες τους, πώς να αντιδράσουν σε περίπτωση πυρκαγιάς, και πώς να συνδράμουν στις προσπάθειες των τοπικών αρχών. Η απουσία αυτής της γνώσης μετατρέπει ένα ζήτημα πολιτικής προστασίας σε μείζον κοινωνικό πρόβλημα.
Είναι φανερό ότι η Δυτική Θεσσαλονίκη χρειάζεται μια νέα, ρεαλιστική στρατηγική πυροπροστασίας. Οι δημοτικές αρχές οφείλουν να κινηθούν άμεσα: να επιταχύνουν την εφαρμογή του Κανονισμού Πυροπροστασίας, να ελέγξουν τα ακαθάριστα οικόπεδα, να συντονίσουν εθελοντές και υπηρεσίες, να θεσπίσουν μόνιμες ασκήσεις και να ενισχύσουν την τοπική επιτήρηση. Οι πολίτες, από την πλευρά τους, πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους και να συμμετάσχουν ενεργά στην πρόληψη.
Το φετινό καλοκαίρι δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού. Οι καιρικές συνθήκες και η ανθρώπινη αμέλεια παραμένουν απρόβλεπτοι παράγοντες. Όμως η πρόληψη, ο συντονισμός και η κοινή ευθύνη είναι οι πιο αξιόπιστες εγγυήσεις απέναντι στην καταστροφή. Η προστασία της ζωής και της περιουσίας δεν μπορεί να περιμένει την επόμενη φωτιά.
